بهاءالدین حسینی‌هاشمی، کارشناس بانکی در گفت‌و‌گو با خبرنگار ایبنا درباره تحولات اخیر بازار ارز اظهار کرد: بازار ارز در شرایطی قرار گرفته که به دنبال انباشت برخی نگرانی‌ها و حساسیت‌های ایجادشده، شاهد جهش‌های غیرمعمول در قیمت ارز هستیم. تحریم‌ها، محدودیت‌ها، تهدید‌های موجود و اخبار مرتبط با شرایط کشور طبیعی است که نگرانی‌هایی را در بازار ایجاد کند و بر انتظارات فعالان اقتصادی اثر بگذارد.
وی گفت: با این حال، افزایش شدید قیمت ارز را نمی‌توان صرفاً با عوامل اقتصادی توضیح داد. افزایش ۲۰ یا ۳۰ درصدی نرخ ارز در چنین شرایطی الزاماً متناسب با تغییر متغیر‌های اقتصادی نیست و بخش قابل توجهی از آن می‌تواند ناشی از عوامل غیراقتصادی، نگرانی‌ها و انتظارات شکل‌گرفته در بازار باشد.
حسینی‌هاشمی افزود: انتظارات می‌تواند در کوتاه‌مدت تقاضای ارز را افزایش دهد، زیرا بخشی از افراد برای حفظ ارزش دارایی خود به خرید ارز روی می‌آورند. این تقاضا الزاماً به معنای نیاز واقعی به ارز نیست و ممکن است ناشی از نگرانی نسبت به آینده باشد؛ بنابراین با کاهش ریسک‌ها و روشن‌تر شدن شرایط، بخشی از این تقاضا نیز می‌تواند فروکش کند.
وی ادامه داد: در چنین شرایطی، اقدام بانک مرکزی برای افزایش عرضه و نشان دادن توانایی خود در تأمین منابع ارزی می‌تواند به مدیریت بازار کمک کند. اعلام آمادگی برای عرضه تا دو میلیارد دلار، در صورتی که با هدف مدیریت هیجانات و پاسخ به نیاز‌های واقعی بازار انجام شود، می‌تواند بخشی از نگرانی‌ها را کاهش دهد و به بازار این پیام را منتقل کند که منابع لازم برای مدیریت شرایط وجود دارد.
این کارشناس بانکی تصریح کرد: نکته مهم در این سیاست، نحوه عرضه و تخصیص منابع است. هدف نباید این باشد که بانک مرکزی برای پایین آوردن قیمت، به شکل گسترده منابع ارزی خود را وارد بازار کند؛ بلکه باید عرضه به گونه‌ای مدیریت شود که ضمن پاسخ‌گویی به نیاز‌های واقعی، از شکل‌گیری تقاضای هیجانی نیز جلوگیری شود و منابع ارزی کشور حفظ شود.
وی اظهار کرد: در شرایط فعلی، بخشی از نگرانی‌های جامعه نیز به احتمال افزایش فشار‌های تورمی و محدودیت‌های ایجادشده در تجارت و حمل‌ونقل مربوط است. همین نگرانی‌ها می‌تواند افراد را به سمت خرید ارز به عنوان ابزاری برای حفظ قدرت خرید سوق دهد؛ بنابراین سیاست ارزی باید در کنار تأمین نیاز‌های واقعی، بر مدیریت انتظارات نیز تمرکز داشته باشد.
حسینی‌هاشمی افزود: شفافیت در نحوه عرضه ارز اهمیت زیادی دارد. زمانی که بانک مرکزی اعلام می‌کند منابع ارزی در اختیار بازار قرار خواهد گرفت، باید مشخص باشد این منابع از چه مسیری و برای چه مصارفی تخصیص پیدا می‌کند. اطلاع‌رسانی دقیق می‌تواند از ایجاد ابهام و شکل‌گیری برداشت‌های مختلف در بازار جلوگیری کند.
وی درباره عرضه ارز به افراد بالای ۱۸ سال نیز گفت: اگر این سیاست بتواند بخشی از تقاضای واقعی مردم را از بازار آزاد جدا کند، می‌تواند در کاهش فشار و هیجان بازار مؤثر باشد. البته سازوکار و هدف این نوع عرضه باید به‌طور شفاف برای مردم توضیح داده شود تا مشخص باشد این ارز برای پاسخ به چه نوع نیازی در اختیار افراد قرار می‌گیرد.
این کارشناس بانکی ادامه داد: در شرایطی که سفر‌های خارجی و جابه‌جایی‌های ارزی با محدودیت‌هایی مواجه است، باید مراقبت شود که منابع ارزی عرضه‌شده به سمت تقاضا‌های غیرضروری یا انتقال سرمایه از کشور منحرف نشود. به همین دلیل، طراحی دقیق سازوکار عرضه و نظارت بر نحوه مصرف منابع اهمیت زیادی دارد.
وی تأکید کرد: در شرایط فعلی، بخش مهمی از رفتار بازار ارز به انتظارات و نگرانی‌های مردم مربوط است؛ بنابراین نمی‌توان برای مدیریت بازار تنها به افزایش عرضه یا ابزارهای اقتصادی متکی بود. بانک مرکزی باید در کنار تأمین ارز مورد نیاز، درباره وضعیت منابع، ظرفیت عرضه و نحوه تخصیص آن نیز اطلاع‌رسانی شفاف و به‌موقع داشته باشد.
حسینی‌هاشمی خاطرنشان کرد: به نظر می‌رسد اگر ریسک‌های موجود کاهش پیدا کند و نگرانی‌های بازار فروکش کند، بخشی از افزایش اخیر نرخ ارز نیز می‌تواند تعدیل شود. در چنین شرایطی، سیاست بانک مرکزی برای مدیریت هیجانات و عرضه هدفمند ارز می‌تواند بدون تحمیل فشار سنگین به ذخایر ارزی، به بازگشت آرامش و تعادل بیشتر در بازار کمک کند.
